Интернет тили ёки ХХI аср янги терминлари

Бугунги кунда интернетда жуда ҳам кўп янги терминларни учратиш мумкин. Баъзи анъанавий терминлар интернетга мослашиб номини бошқа қилган бўлса баъзилари тамоман янги терминлардир. Бежизга биз яшаб турган асрни “технология ривожланиш асри” Охирги йиллардаги ихтиролар янги терминларнинг пайдо бўлишини асоси ҳисобланади. Биз бугунги мақоламизда интернетда энг кўп ишлатиладиган терминларнинг бир қисмини сизга тақдим этамиз.

Абъюз

Ярим йилдан кўпроқ вақт олдин махфий психологик гуруҳда мен: «Қандай қилиб зўравонликдан қутулиш мумкин?»-дея савол бердим ва фақат, «Орқага қарамасдан югур ва ҳар қандай ўзаро муносабатни тўхтат»дан бошқа ҳеч қандай жавоб ололмадим.  Ушбу тернминнинг маъноси интернет орқали бирор кимни шаънига доғ туширишдир.

Бодипозитив

Ташқи кўриниш ҳақидаги замонавий тасаввур жуда ўзгариб бормоқда. Семиз-фобик ҳужумлар тобора жавобсиз қолмоқда. Ушбу термин  танаси қандай бўлса шундек қабул қилувчиларни назарда тутади.

Аболиционистлар

Веганларни йўқ қилиш радикал экологик мафкурадир, у вегетарианизмни фақат ахлоқий минимал деб ҳисоблайди (аммо ҳаракат аъзолари ҳамма одамлар учун мажбурий деб ҳисоблайдилар). Аболиционистлар асосий ва глобал мақсади ҳайвонларни мулкий ҳолатдан бутунлай озод қилишдир.

Газлайтинг

Газлайтинг-бу психологик зўравонликнинг бир тури, бир киши бошқасини манипуляцияиқилганда, уни чалғитишга ҳаракат қилади, маълумотни бузади. Шунда одам ўз идроки ва хотирасининг етарлигига шубҳа қила бошлайди.

Кибербуллинг

Киберҳужум-бу интернетда зўравонликни англатувчи атама. Киберҳужумга энг заиф гуруҳ ўсмирлар деб ишонилади. Лекин катталар учун хавф бундан кам эмас. Шунга қарамай, кўпчилик киберҳужум борлигига шубҳа билан қарайди.

Киберсталкинг

Бирор кишини ёки гуруҳни ҳар қандай мажбурлаш билан таъқиб қилиш таъқибга учрайди, аслиба бу таъқиб ва қўрқитишнинг бир тури. Агар таъқиблар web-технология орқали рўй берса, у онлайн таъқиб қилиш ёки киберсталкинг деб аталади.

Тулпа

Тулпа-бу ўз хоҳиш-иродаси билан ҳаракат қиладиган, ўз-ўзини гипноз қилиш маҳсулотидир. Оддий қилиб айтганда, ҳар бир киши ўзи учун яратиши мумкин бўлган хаёлий дўст. Сиз тулпа билан гаплашишингиз, ўйнашингиз, жанжаллашингиз мумкин.

Фомо

Йўқотишдан  қўрқиш юки FOMO-муҳим нарсани йўқотишдан қўрқиш. Уни янги деб аташ қийин бўлса-да, унинг номи нисбатан яқинда пайдо бўлган. Оксфорд луғатида (аниқроғи, унинг қоғоз версиясига қараганда тезроқ янгиланадиган онлайн версияси), масалан FOMO концепцияси фақат 2013 йилда киритилган.

Харасмент

Харасмент деганда ҳар қандай психологик зўравонлик тушунилади. Инглизча «безорилик» маъносини англатади. Ушбу термин манфий имо-ишоралар, бошқа одамни хафа қиладиган ёки камситадиган ҳаракатлар, бошқа одамларнинг чегараларини мунтазам равишда бузадиган ҳатти-ҳаракатлар, психологик босим, каби турли хил вазиятларни тавсифлайди.

Big Data

Юқори тезликда келадиган катта ҳажмдаги маълумотлар структуравий ёки хом бўлиши мумкин. Масалан, йирик онлайн-сотувчи бундай маълумотларга эга бўлиши мумкин. У ерда одамлар кунига минглаб харидларни амалга оширадилар. Ҳажми жихатидан катта бўлган маълумотларни  интернет тармоқларида Big Data термини билан аташади.

cookie файллари (Cookiе)

Cookiе-бу веб сервислар томонидан юбориладиган ва компютерда сақланадиган маълумотлар ҳисобланади. Улар фойдаланувчининг онлайн фаоллигини кузатиш ва унинг қулайлиги учун ишлатилади. Масалан, ҳар сафар бирор-бир сайтга авторизация қилишда маълумотларни қўлда жойламаслик учун.

CRM маркетинг

Мижозлар маълумотларига асосланган маркетинг коммуникациялари тўплами. Масалан, сиз фойдаланувчиларга фақат ахборот бюллетенини юбормайсиз ёки совуқ қўнғироқ қилмайсиз. Биринчидан, сиз CRM да мижозлар қандай маҳсулотни, қайси нарх тоифасидан, нимани қизиқтирганини ва ҳакозоларни таҳлил қиласиз. Шундан кейингина маълумотлар базасини сигментларга ажратасиз ва ҳар бир сигмент билан қандай муносабатда бўлишни режалаштирасиз

CRM

Сайтда рекламани кўрган одамларнинг сони ва уни устига босган фойдаланувчилар сонининг нисбати. CRM реклама потенциал харидорлар учун рекламанинг қанчалик жозибадорлиги ҳақида қўшимча маълумот беради.

Googlе трендлари

Google Trends-бу интернетда маълум бир атамани қанчалар тез-тез қидириш бўйича тенденцияларни кузатиш имкониятини берувчи дастур. Қидирув сўровлари бўлимида сиз  малум бир сўзнинг дунёнинг турли мамлакатларида қанчалик машҳурларлигини кўришингиз мумкин.

SЕO

Қидирув механизмларини оптималлаштириш-бу қидирув тизимларида мақсадли сўровлар учун сайтнинг кўринишини ошириш бўйича тадбирлар мажмуи. Оддий қилиб айтганда, SЕO-нинг вазифаси мақсадли трафикни, яъни потенциал харидорлар сонини кўпайтириш учун веб –сайтни қидирув натижаларининг юқори қисмига кўрсатишдир.

SMM

Ижтимоий медиа маркетинги— Facеbook, Vkontaktе, Instagram ва шунга ўхшаш бошқа платформаларда бренд харидорлигини ошириш ва тарғиб қилиш бўйича тадбирлар мажмуи. Консепция ижтимоий тармоқларда рекламани ўз ичига олмайди.

SWOT таҳлили

Стратегик режалаштириш усули. Бирор кишига, ташкилотга рақобат ёки лойиҳани режалаштириш билан боғлиқ кучли, заиф томонларини, имкониятлари ва таҳдидларини аниқлашга ёрдам бериш учун ишлатилади. Тадбиркорлик учун таҳлилнинг моҳияти шундаки, мутахассислар гуруҳи тижорат ва фаолиятга таъсир этувчи барча омилларни ўз ичига оладиган  таҳлилни тақдим этиши мумкин. Ушбу таҳлиллар  асосида компания ёки вазиятнинг ривожланиш истиқболлари тўғрисида хулосалар чиқарилади.

Аккуант

Реклама тизими иерархиясининг энг юқори даражаси-масалан, Googlе Ads. Бусиз реклама яратиш ва уни бошқариш мумкин эмас. Ўз навбатида, ҳисоб кампаниялар, реклама гуруҳлари, реклама ва калит сўзларни ўз ичига олади. Унга электрон почта, парол ва тўлов тафсилотлари боғланган.

Вирусли маркетинг

Истеъмолчиларнинг ўзлари бренд ҳақида маълумот алмашишини таъминлашга қаратилган реклама тарқатиш усуллари тўплами. Бу хил реклама вирусли дейилади. Чунки у эпидемия каби тез тарқалади. Бир «ташувчидан» бирданига кўпларга тарқалиши мумкин. Қизиқарли тақдимотдан фарқли ўлароқ, у кўпинча рекламага ўхшамайди. Одамлар вирусли таркибни баҳам кўриш ва кулиш учун бўлишадилар. Ана шунда кенгроқ аудитория компания ҳақида билиб олади.

Қамраб олиш (Охват)

Сайтингизга ташриф буюрган, постни кўрган ёки реклама билан мулоқот қилган ноёб фойдаланувчилар сони. Бу таъсирни таассуротлардан ажратиб туради .

Таргет реклама

Мумкин бўлган барча мақсадли аудиторияни ажратиб кўрсатишга имкон берадиган контексли реклама механизмидир. Бу реклама берувчиларга аҳамиятсиз аудиторияни камайтиришга  ёрдам беради. Масалан, компания ишламайдиган ҳудудлар аҳолиси ёки реклама маҳсулотига муҳтож бўлмаганларга рекламани кўрсатмайди. Шунингдек, у аудиторияни унинг хусусиятларига қараб ажратишга имкон беради: масалан, ёши, жинси, қизишиқишлари, яшаш жойи бўйича. Бу сизга рекламаларни шахсийлаштириш ва шу билан уларнинг конвертация тезлигини оширишга ёрдам беради.

УТП

Ноёб сотиш таклифи-бу мижозни асосий афзаллиги бўлиб, у компанияни рақобатчилардан ажратиб туради ва истеъмолчини уни танлашга мажбурлайди. Ҳақиқий мисол-суғурта хизматларини онлайн сотадиган портал. Мижоз ҳеч қаерга боришни, ҳужжатларини тўлдириши шарт эмас. У тўғридан-тўғри веб-сайтда қандай суғурта кераклигини танлайди. Компания унга полисни (суғурта) мамлакатнинг исталган шаҳрига бир кунда текин етказиб беради. Қулайлик ва тезлик туфайли мижоз «анъанавий» суғурта компанияси офисига боришдан кўра, портал хизматларига мурожаат қилишни афзал кўради.

Чат-бот

Диалогга тақлид қилиб, мижоз билан «мулоқот» қила оладиган ижтимоий тармоқлар ёки мессенджерлар учун дастур. Гўёки фойдаланувчи ҳақиқий менеджер билан мулоқот қилаётгандек. Чат-бот одам ёзганларини таҳлил қилади ва унга жавоб топишга ёрдам беради. Бу тез-тез махсус дастур орқали ишлайди. Шунинг учун дастур одамлар билан мулоқот қилиш орқали доимий равишда такомиллашиб бормоқда.

QR kod: тезкор жавоб берадиган штрих коди (QR kod)

Маркетингчилар онлайн ва офлайн маркетингни бирлаштириш учун фойдаланадиган сканерланадиган штрих-код. Фойдаланувчилар смартфонлар ёрдамида QҚ кодларини сканерлайдилар ва махсус иловалар ушбу кодни очиб, маҳсулот ҳақидаги маълумотларни ошкор қилади (бу матн, сайт ёки бошқа маълумотлар бўлиши мумкин).

Браузер

Браузер-бу сайтларни кўриб чиқадиган дастур Firefox, Chrome, Edge, Safari, Opera, Brave –буларнинг барчаси браузерлардир. Уларсиз бизга таниш бўлган веб-саҳифалар шунчаки код: ҳарфлар, рақамлар ва белгилар тўпламидир.

Логин

Логин-фойдаланувучининг номи, тармоқдаги одамнинг тахаллуси. Ижтимоий тармоқлар, электрон почта, форумлар, онлайн-дўконлар ва бошқа хизматлар ҳисобига кириш учун парол билан бирга ишлатилади. Қоида тариқасида унинг атрофидаги одамлар логинни билишади. Парол эса махфий маълумот бўлиб, ҳеч кимга ошкор этилмайди. Шунинг учун бегона одам оддий қилиб айтганда сайтингизга киролмайди.

 Парол (Махфий қулф)

Парол-махфий ҳарфлар, рақамлар ва бошқа белгилардан тузилган қулф бўлиб, махфий маълумотларга кириш калитидир. Парол туфайли одамлар ўз маълумотларини бошқалардан ҳимоя қилади. Паролни ҳеч ким билмаслиги керак. Акс ҳолда аккуантга бегона одам кириши мумкин. Парол қанчалик қийин бўлса, аккуант бузилишлардан шунчалик хавфсиз бўлади. Бундан ташқари, онлайн фирибгарлардан ҳимоя қилиш учун ҳар уч ойда бир марта паролни янгилаш керак.

 Антивирус

Антивирус-бу компютерни вирус ва интернет жиноятчиларининг ҳужумларидан ҳимоя қилувчи дастур. Вирусларни блокировка қилади ва зарарланган файлларни тиклайди (даволайди). Шунингдек, агар фойдаланувчи компютерга зарар етказадиган ёки фойдалнувчи маълумотларини ўғирлайдиган хавфли сайтга кирса, огоҳлантиради. Антивирус дастурларига Kaspеrskiy, Avast, AVG va Dr.Web-лар киради.

Google play

Google play-бу андроид системаси фойдаланувчилари иловаларни топадиган ва ўрнатадиган, китоблар, мусиқа ва филмларни юклаб оладиган онлайн-дўкон. IOS (Apple) га асосланган телефонлар учун Google play аналоги — App Store.

Пост

Хабар-блог ёки ижтимоий тармоқлардаги ҳар қандай хабар. Бу расм, видео, матн бўлиши мумкин.

Лайк

Лайк ёки ёқтириш бу сизга ёққан постларга қўйиладиган белги . Лайклар асосан ижтимоий тармоқларда ишлатилади. Қоида тариқасида, ёқтириш учун сиз юрак ёки «супер» белгиси кўринишидаги белгисини босишингиз керак. Ёқтиришлар ҳамма жойда турлича қўйилади. Лекин уларнинг моҳияти ўзгармайди.

Fishing

Fishing-бу онлайн фирибгарликнинг бир тури. Ҳужум қилувчиларнинг мақсади-одамнинг махфий маълумотларини олиш: банк картаси маълумоти, электрон почта, онлайн банкингдан логин ва паролларни ўғирлашади. Бу билан одамга зарар келтиришади. Бундай фирибгарликнинг тури жуда кўп.

Троллинг

Троллинг-бу интернетда, асосан ижтимоий тармоқларда амалга ошириладиган провокацияга айтилади. Бу иш постларга ёки маълумотларга қўпол, ҳақоратли изоҳлар орқали амалга оширилади. Тролларнинг ўзи аноним фойдалнувчи сифатида ҳаракат қилишади. Сохта аккаунтлар яратадилар. Улар буни пул топиш, ўйин-кулгу қилиш, рақибларни ёмон қилиш учун қилишади.

 Профил (Шахсий саҳифа)

Профил-бу одамнинг ижтимоий тармоқдаги шахсий саҳифаси, у ерда маълумотлар: исм, туғилган сана, яшаш жойи, расмлар ва видеолар, уларга «дўстлари» томонидан қўйилган постлар, шарҳлар ва контанктлари сақланади.

Хэштег

Хэштег-бу ҳарфлар, рақамлар ва бошқа белгилар ёрлиғи, бу сизга бир хил мавзу бўйича хабарларни топишга ва гуруҳларга бўлишга ёрдам беради. Хэштег гиперҳавола сифатида кўрсатилади ва ҳар доим # белгиси билан бошланади. Масалан, #иш, #дамолиш ва ҳакозо. Хэштег ҳар доим бўш жойсиз ёзилади. Шунинг учун у бир вақтнинг ўзида бир нечта сўзларни бирлаштира олади: #кўпйилларолдин, #ҳаётгўзал.

Сториз

Сторизлар бир кундан кейин автоматик тарзда ўчириладиган қисқа муддатли Instagram видеоларидир. Одатда ҳикоялар ёрдамида одамлар кундалик ҳаётнинг аҳамиятсиз воқеаларини бир-бирлари билан бўлишадилар.

 Клик

Клик-бу сичқонча тугмаси билан (агар биз компютер ҳақида гапирадиган бўлсак) ёки бармоқ-смартфон, планшетда ҳавола ёки белгини босишга айтилади.

Байт, мегабайт

Байт, мегабайт-рақамли ахборотни ўлчаш бирликларига айтилади. Ҳар қандай электрон маълумотнинг ўз ўлчови бор. Масалан, бананнин оғирлиги 200 грамм бўлса, битта ҳарфнинг оғирлиги 1 байтни ташкил қилади.

Ўктам РИЗАЕВ

Добавить комментарий

%d такие блоггеры, как: