ТОЖИКИСТОН ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРЛИГИ ДЕҲҚОНЛАРГА ЁРДАМ БЕРМОҚЧИ

Мутахассисларнинг фикрича, аслида мамлакатда инвестиция муҳитини яхшилаш ва қишлоқ хўжалигини юксалтириш мумкин бир неча чора-тадбирлар мавжуд. 

Қишлоқ хўжалиги вазири Сулаймон Зиёзода давлат Ҳукуматининг «2019 ва 2021 йилларда Тожикистон Республикаси қишлоқ хўжалиги соҳасида инвестиция муҳитини яхшилаш ва қишлоқ хўжалиги савдосини ривожлантириш чора-тадбирлари режаси тўғрисида»ги 2019 йил 31 майдаги 271-қарорининг ижросини амалга ошириш бўйича ҳукуматга ҳисобот берди.

Биз мутахассислар асосий хулосалар ҳақида маълумот бермоқчимиз.

Қишлоқ хўжалиги учун инвестиция

Вазирнинг маърузасида, хусусан, мамлакат агросаноат комплексининг мавжуд салоҳиятидан тўлиқ фойдаланилмаётгани таъкидланади. Экологик тоза қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига дунёда талаб катта бўлиб, бу борада қишлоқ хўжалиги соҳасига тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб этиш учун кенг имкониятлар мавжуд.

Бироқ, қишлоқ хўжалигига тўғридан-тўғри инвестициялар ҳажми жами инвестицияларнинг атиги 3 фоизини ташкил этади.

Қишлоқ хўжалиги вазири Сулаймон Зиёзоданинг қайд этишича, 2019-2021 йиллар давомида соҳа дастурлари доирасида қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун давлат бюджетидан 74,5 млн. сомоний, хорижий инвестициялар лойиҳаларидан эса 66,7 млн. доллар ажратилган.

2019 йилда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш объектларига хусусий инвестициялар ҳажми 33,2 млн. сомоний, 2020 йида 12,7 млн. сомоний ва 2021 йилнинг биринчи ярмида  45,8 млн. сомонийни ташкил этди. Бу маблағлар асосан саноат иншоотлари, интеграциялашган хўжаликлар, ферма комплексларининг инкубаторлари ва товуқ маҳсулотларини қайта ишлашга йўллантирилди.

Шунингдек, инвесторлар интенсив боғлар, совуқхоналар, замонавий иссиқхоналар ва ҳоказоларга сарфлашди.

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги таклиф қилаётган еттита тадбир

Инвестиция муҳитини янада яхшилаш ва хусусий секторни агросаноат комплексида самарали фаолият юритишни рағбатлантириш мақсадида қишлоқ хўжалиги вазирлиги қуйидаги чора-тадбирларни амалга оширишни мақсадга мувофиқ деб ҳисоблайди: 

  1. Инновацион ривожланиш учун махсус фондни яратиш

Фонд агросаноат комплекси рақобатбардош ишлаб чиқариш яратиш учун зарур бўлган, ҳамкорлик тизимида иқтисодий муносабатларни оптималлаштириш (қишлоқ хўжалиги ва истеъмол), хорижий инвестицияларни жалб этиш орқали қишлоқ хўжалиги техникаси, уруғлик ва ўғитлар ҳамда бошқа инновацион маҳсулотлар сотиб олиш, техник ёрдам ва имтиёзли кредитлар учун керак.

Тожикистон Миллий банки маълумотларига кўра, молия-кредит ташкилотлари 2019 ва 2020 йилларда қишлоқ хўжалигига 4 миллиард сомоний ажратган.

2021 йилнинг биринчи ярмида қишлоқ хўжалигига берилган кредитларнинг умумий ҳажми 1,1 млрд. сомонийдан ортиқни ташкил этди.

2021 йилнинг биринчи ярмида қишлоқ хўжалигига берилган кредитлар бўйича ўртача фоиз ставкаси миллий валютада 24,9% ва хорижий валютада 13,9% ни ташкил этди, бу 2020 йилнинг шу даврига нисбатан 0,6% га кўпдир.

  1. Фермерларнинг харажатларини қоплаш

Деҳқон хўжаликлари харажатларининг 30-50 фоизини қоплаш механизмини жорий этиш, сувни тежайдиган замонавий технологиялар, замонавий иссиқхоналар, замонавий автоматлаштирилган чорвачилик комплекслари, гўшт ишлаб чиқариш, терини қайта ишлаш ва бошқа маҳсулотларни сотиб олишда муҳим аҳамиятга эга.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулоти ишлаб чиқарувчилари кўпинча ускуналарнинг юқори қиймати ҳақида шикоят қилишади. Томчилатиб суғориш тизимларини ўрнатиш ва самарали иссиқхоналар қуриш қимматга тушмоқда ва ҳар бир деҳқоннинг бу технологиялардан фойдаланишга қурби етмайди.

Тожикистонда тери деярли қайта ишланмайди, чунки зарур замонавий асбоб-ускуналар қиммат туради ва бу турдаги ишлаб чиқариш билан шуғулланиш фойда олинмайди. Шунинг учун тери хом ашё сифатида экспорт қилинади.

2021 йилнинг 10 ойида ишлов берилмаган тери экспорти (3 миллион долларлик) 3 минг тоннадан ортиқни ташкил этди. Мутахассисларнинг фикрича, чармни қайта ишлаш ва ундан маҳсулотлар тайёрлаш катта фойда келтириши мумкин.

  1. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси

Тожикистон қишлоқ хўжалиги вазирлиги молиявий суғурта ташкилотлари томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртасининг турли турларини жорий этиш чораларини кўришни таклиф қилмоқда, чунки мамлакат деҳқонлари иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфидан ҳимояланмаган.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси қишлоқ хўжалиги экинлари ва ҳайвонларини суғурталайди. Бу бутун дунёда қўлланиладиган суғурта тури бўлиб, у қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчининг молиявий аҳволини унинг кредитга лаёқатлилиги жиҳатидан яхшилашга қаратилган.

Тожикистон қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларига ҳар йили дўл,  ёмғир, сел келиши, қурғоқчилик, чигиртка каби табиий офатлар, чорва моллари ва паррандаларнинг ҳар хил касалликлари хавфи катта.

  1. Минерал ўғитлар

Тожикистон аграр мамлакат бўлиб, ўзида минерал ўғитлар ишлаб чиқармайди.

Бу соҳадаги ягона корхона-Вахш азот-тук заводи ишламади.  Бошқа мамлакатлардан 200 минг тоннага яқин минерал ўғитлар сотиб олинмоқда. Ўғитларнинг қимматлиги туфайли қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг кўпчилиги улардан меъёридан кам фойдаланади.

Тожикистон қишлоқ хўжалиги вазирлиги бу ҳолат ҳисобга олган ҳолда, минерал ўғитлар етказиб беришда қўшилган қиймат солиғи (импортни ҚҚС) дан ва (импорт маҳсулотларини) божхона божларидан озод қилишни таклиф этади.

  1. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини давлат сотиб олиши

Мамлакат ҳукумати томонидан кўриб чиқиш учун аграр органининг таклифларидан бири деҳқон хўжаликларидан қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини давлат сотиб олиши механизмидан кенг фойдаланиш бўлди.

Бу қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, хом ашё ва озиқ-овқат маҳсулотларини товар ишлаб чиқарувчилардан кейинчалик қайта ишлаш ёки сотиш учун истеъмолчига ўзаро манфаатли шартнома шартларида уюшган ҳолда сотиб олиш шаклидир.

Афсуски, бу иш усули республикада камдан-кам қўлланилади.

  1. Агросаноат кластерлари

2040 йилгача бўлган давр учун Тожикистон Республикасида агросаноат кластерларини ташкил этиш ва ривожлантириш концепциясини амалга ошириш бўйича тадбирлар режасини ишлаб чиқиш долзарбдир.

Ўтган йили Республикада 2040 йилгача бўлган давр учун агросаноат кластерларини яратиш ва ривожлантириш консепцияси тасдиқланди. Ҳозирги кунда ушбу бўлинмаларни мамлакатнинг турли ҳудудларида ташкил этиш билан боғлиқ масалалар ўрганилмоқда.

Моҳиятан қишлоқ хўжалик хўжаликларини озиқ-овқат саноати билан, ушбу соҳа учун кадрлар тайёрлайдиган турли даражадаги илмий-саноат илмий-тадқиқот институтлари ва таълим муассасаларини бирлаштириш режалаштирилган.

  1. Ёрдамчи қишлоқ хўжалиги хизматларини ривожлантириш

Мамлакат қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳукумат эътиборини агротехник ва ветеринария хизматларини ривожлантиришга қаратмоқда.

Тожикистонда агротехник хизмат кўрсатиш тизими суст йўлга қўйилган, масалан, ер ҳайдаш ва экин ерларини олдиндан шудгорлаш, минерал ўғитлар бериш, ўсимликларни ҳимоя қилиш маҳсулотлари (уруғликларни сепиш), йиғим-терим ускуналари ва бошқалар шулар жумласидандир.

Барча техника воситаларига эга бўлмаган деҳқонлар стандарт меъёрлардан узоқ бўлган техника воситаларнинг хусусий эгалари хизматига мурожаат қилишга мажбур.

Ветеринария хизмати аҳолининг деярли ярми қишлоқ хўжалиги билан шуғулланадиган Тожикистонда чорвачилик учун муҳим бўғин ҳисобланади. Ҳайвонларнинг касалликларини олдини олиш, аниқлаш ва назорат қилиш қобилияти секторнинг ўсиши, шунингдек, минтақадаги ҳайвонлар ва тегишли товарлар савдоси учун жуда муҳимдир.

БИЗНИ   FACEBOOK     TELEGRAM    INSTAGRAM   ДА ҲАМ  КУЗАТИБ БОРИНГ!

Добавить комментарий

%d такие блоггеры, как: