ИНТЕНСИВ ВА СУПЕРИНТЕНСИВ БОФЛАРНИНГ ФОЙДАЛИ ТОМОНЛАРИ

Боғдорчилик Тожикистон Республикаси агросаноит коплексининг асосии тармоқлариданы бири, қишлоқ хўжалигининг энг муҳим жиҳати бўлиб, республика озиқ-овқит хавфсизлигиня таъминлаш, истеъмол бозорларините бойитиш, қайт ишлаш корхоналарини хома ашё билан таъминлаш, мамлакатнинг экспорт имкониятларини ошириш в аҳолини доимий иш билан таъминлашд алоҳид ўрин тутади.
Республика минтақаларининг қулай иқлими серҳосил кўчатлар туфайли боғлар ва узумзорлар майдонини кўпайтириш имконини беради. Ана шу омилларни ҳисобга олган ҳолда Тожикистон Республикасида боғдорчи-лик ва узумчиликни ривожлантиришнинг дастурлари қабул қилинди. Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг диққат-эътибори боғдорчилик ва узумчилик саноатининг ташкил этилиши ҳам соҳа ривожига ўз ҳиссасини қўшди. Мамлакатда интенсивно ва сверхинтенсивно боғларга йилдан-йилга катта эътибор берилмоқда.
Интенсив ва суперинтенсивно боғлар анъанавий боғларга нисбатан серҳосил ва кўпроқ фойда кельтирувчи ҳисобланади. Чунки боғбонларнинг таҳлилига кўра, интенсивная боғда ўстирилган битта ниҳолдан 5-6 килограммагача ҳосил олиш мумкин. Интенсив боғнинг бир гектарига эса (дарахт турига қараб) 500 дан 3 минг тупгача кўчат экиш мумкин. Бир гектар анъанавий боғда эса (дарахт турига қараб) 153 дан 500 тупгача дарахт ўсади. Интенсив ва суперинтенсивно боғларда охирги йилларда ўрик, олма, олхўри ва шафтоли кўчатлари ўтқазилмоқда.
Интенсив ва супер интенсивно боғларнинг афзалиятли томони шундаки, 1 гектар майдонга кўчатларнинг зичлигини таъминлайди, эрта ҳосилга киради. Данакли мева берувчи (ўрик, гилос, шафтоли) дарахтлар 25-30 тоннагача, уруғли мева берувчи (олма, беҳи, нок) дарахтлар 70 тоннадан ортиқ ҳосил беради. Дарахтнинг баландлиги 2,5-3 метрни ташкил қилади.
Интенсив боғда агротехник тадбирлар-дарахтларни кесиш, мева териш, касаллик ва зараркунандаларга қарши кимёвий ишлов бериш ишлар осон ва тўлиқ амалга оширилади. Интенсив боғнинг ўз таработлари бор, яъни бунёд этиладиган боғнинг эри ундор, озиқага бой бўлиши керак, чунки дарахтларнинг тагпайди вегетатив бўлиб, илдизлари патак шаклдадир ва жуда чуқур илдиз отмайди. Биринчи йилда кузги шудгордан олдин етарлича минерал ўғит солиш керак. Томчилатиб суғориш усули 65-70 фоиз намликни таъминлайди. Вегетация вақтида қўшимча озуқа билан таъминлаш керак.
Боғбонларнинг тавсиясига кўра, боғ бунёд қилишдан олдин участкани, дарахтларнинг турини ва тупроқнинг кимёвий таркибини ўрганиш керак. Боғни яратиш пайтида иқлимнинг салбий таъсири, қишки совуққа чидамли навлар тепаликка ва турли баландликларда экилиши ҳам ҳисобга олинади. Шунингдек, ўта табий чидамлиликка эга навларга эътибор берилиши керак. Боғ бунёдида тавсия этилган дарахтларнинг асосий йўналиши шимолдан ва жанубга каратилади. Бу усул дарахтларга яхши ёруғлик тушиши имконини беради.
Мутахассиларнинг таъкидлашича, интенсивный ва сверхинтенсивный боғларнинг ўзига хос хусусиятларидан бири шундаки, иккинчи йил ҳосил беради ва унинг ҳосилдорлиги 13-15 йилгача давом этади.
Сверхинтенсивно боғни парвариш қилишда кузатиладиган яна бир афзаллик-бу томчилатиб суғориш усулидир, бу усул орқали сув беш маргача ва электроэнергиси бир неча бараварга тежалади.
Ғўлом Қаландаров ва Ўктам РИЗАЕВ

Добавить комментарий

%d такие блоггеры, как: